Chroom(VI) begrijpen

Aan geïsoleerde hete onderdelen en in verbrandingsovens ontstaat Chroom(VI) tijdens bedrijf. Bij onderhoud komt het vrij.

Basische oxiden in isolatiematerialen of in het verbrandingsmateriaal reageren boven ongeveer 300 °C met het aanwezige chroom tot calcium- en natriumchromaat. Het betreft demontage, reiniging, revisie en sloop.

Wat nu te doen is De vakanalyse lezen

Geef Chroom(VI) geen kans!Herkennen | Beheersen | Voorkomen

Onderhoud aan een gasmotor in een WKK-installatie met chroom(VI) op geïsoleerde hete onderdelen

Onderhoud aan een warmtekrachtinstallatie. De isolatie ligt op chroomgelegeerd staal.

De geldende stand

0,001 mg/m³

wettelijke grenswaarde voor chroom(VI)-verbindingen (als Cr), tijdgewogen gemiddelde over acht uur, sinds 1 maart 2017; geldt ook in Frankrijk, Duitsland past dezelfde waarde toe

Arboregeling, Bijlage XIII deel B2 · FR: Code du travail, art. R. 4412-149 · DE: TRGS 561, 3.3.4 lid 2

0,005 mg/m³

bindende Europese grenswaarde sinds 18 januari 2025; de Nederlandse waarde bedraagt een vijfde daarvan

Richtlijn 2004/37/EG, bijlage III deel A

11 april 2025

Beperkingsvoorstel volgens bijlage XV bij ECHA ingediend

Onderhoud aan geïsoleerde hete onderdelen is niet vrijgesteld

Inademing

Inademen van chromaatstof bij onderhoud, openen, demontage, reiniging of hantering

Richtlijn 2004/37/EG, artikel 3 lid 2 en 3

Huid

Opname via de huid hoort in de beoordeling. Voor de huid bestaat geen grenswaarde, en Bijlage XIII bevat geen huidnotatie; een luchtmeting dekt deze route niet.

Richtlijn 2004/37/EG, artikel 3 lid 3 · Arboregeling, Bijlage XIII

Inslikken

Hand-mondoverdracht via handen, voorwerpen, voedsel of drinken

Richtlijn 2004/37/EG, artikel 3 lid 2 en 3

Milieu

Calcium- en natriumchromaat zijn zeer giftig voor in het water levende organismen, met langdurige gevolgen. Het betreft afval, residuen en oppervlaktewater.

H400, H410, Verordening (EG) nr. 1272/2008, bijlage VI

Een luchtmeting onder 0,001 mg/m³ heft het regime voor kankerverwekkende stoffen niet op, zolang neergeslagen chromaathoudend stof en vezels op elk moment kunnen opwervelen of huidcontact mogelijk is. Zij betreft alleen de inademingsroute en alleen de toestand tijdens de meting.

Arbeidsomstandighedenbesluit, artikelen 4.17 en 4.18 · toelichting bij Bijlage XIII: de grenswaarde maakt de substitutietoets niet overbodig

Australië stelt vanaf 1 december 2026 voor chroom(VI)-verbindingen geen grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling meer vast. Daarvoor in de plaats komt de plicht de blootstelling weg te nemen of zo ver als redelijkerwijs uitvoerbaar te minimaliseren (SFAIRP, vergelijkbaar met het ALARP-beginsel).Safe Work Australia, Workplace exposure limits for airborne contaminants, van kracht vanaf 1 december 2026

Werkvelden

Vijf velden, één feitelijke situatie

Chromaten ontstaan in situ waar chroomgelegeerde hete onderdelen tijdens bedrijf in contact staan met alkali- en aardalkalimetaaloxiden. Deze oxiden komen uit de isolatie, waar de vorming bij ongeveer 300 °C begint, of uit assen en verbrandingsresiduen op roosters en oppervlakken van hete onderdelen. Bij afvalverbranding ontstaan chroom(VI)-verbindingen in het bijzonder bij het uit bedrijf nemen van de installatie, wanneer rooster en asresten onder toetreding van zuurstof afkoelen, en bij de directe ontzwaveling met calciumhydroxide of kalksteenmeel. Het chemische proces is in alle vijf werkvelden hetzelfde; verschillend zijn de installaties en de werkzaamheden waarbij de chromaten vrijkomen.

Arbeidsveiligheid

RI&E, risicoconcept, lijst van blootgestelde werknemers

Chromaatexpertise

Vormingsroute, bemonstering en analyse

Chromaatsanering (WKK, energieopwekking, afvalverbranding)

Demontage, decontaminatie, afvoer

Warmte-isolatie (substitutie)

Oxidesamenstelling als inkoopcriterium

Verbrandingsassen (decontaminatie)

Chromaten in assen en ketelaanslag

Chromaatexpertise

De bevinding ontstaat op het grensvlak

Geel calciumchromaat op de textiele isolatie van een WKK-motor

In de leveringstoestand is geen chromaat aanwezig. Het ontstaat op het grensvlak tussen isolatiemateriaal en onderdeel en vormt zich na elke opstart opnieuw. Welke verbinding ontstaat, hangt af van de oxiden in de isolatie.

Minerale wol bevat Na₂O en CaO; er ontstaan natrium- en calciumchromaat
Calciumsilicaat en AES-wol bevatten CaO in hoog aandeel
E-glasweefsels en naaldmatten bevatten CaO in lager aandeel
Chromaatanalyse met SEEF-apparatuur, bemonstering en evaluatie

Colorimetrische sneltests missen chroom(VI) dat het laboratorium aantoont. Een negatieve test heft de plichten niet op.

Chromaatsanering

Demontage, decontaminatie, afvoer

De sanering begint bij de demontage van de warmte-isolatie en eindigt bij het bewijs van afvoer. Daartussen liggen stofarm werken, afscherming, persoonlijke beschermingsmiddelen en de documentatie van de blootstelling.

Chromaatsaneerders in het netwerk: Kavarmat® en The Chromate Experts UK Ltd.
Demontage van warmte-isolatie als onderdeel van de opdracht
Afvoer van chromaat via MRP, Effinowicz Groep

Chromaatsanering van een WKK-motor, medewerker in beschermend pak

Voorbereiding van een chromaatsanering aan een WKK-motor, contaminatiebescherming met folie

WKK-motor na substitutie van de warmte-isolatie

Voor: voorbereiding van een chromaatsanering aan een WKK-motor (contaminatiebescherming). Na: geslaagde substitutie van de warmte-isolatie.

Verbrandingsassen

Chromaten in assen en ketelaanslag

Afvalverbranding brengt de oxiden en het chroomgelegeerde staal in dezelfde installatie samen. Chroom(VI)-houdende verbrandingsassen vormen een eigen toepassingsgebied, met eigen vragen over bemonstering, indeling en afvoerroute.

Vakanalyses

De twee werken op cr6.info

Vakanalyse · versie 1.11

Het over het hoofd geziene ingrediënt

Chroom(VI) door warmte-isolatie (hogetemperatuurisolatie) en in verbrandingsassen.

Lezen op cr6.info

Vakanalyse · versie 0.18

Het over het hoofd geziene gebruiksverbod

Herinbouw van chromaatbelaste minerale wol als vergunningplichtig gebruik (REACH) van de chroom(VI)-verbinding natriumchromaat.

Lezen op cr6.info

Downloads

Persberichten en vakinformatie

PersChroom(VI) in de ziekenhuistechniek05.10.2026

PersChroom(VI) aan uitlaatcomponenten05.10.2026

VakinfoChroom(VI) in het installatiebedrijfokt. 2026

VakinfoChroom(VI) bij onderhoud aan WKK-installaties02.10.2026

VakinfoChroom(VI) aan uitlaatcomponenten van voertuigen03.10.2026

VakinfoChroom(VI) in afvalverbrandingsinstallaties03.10.2026

Blog

Uit de praktijk

BijdrageChroom(VI) in verbrandingsassen: twee decontaminaties in Warschau en Krakau29.10.2026

Fabrikantenmeldingen

De fabrikanten schrijven het al jaren

De meldingen over de vorming van Chroom(VI) aan geïsoleerde hete onderdelen worden sinds november 2020 bijgewerkt. Zij betreffen uitlaatsystemen, turboladers, hitteschilden, stoomturbines en geïsoleerde leidingen.

WS00Q563Wärtsilä

8339SMMAN Truck & Bus, Service Information

SI00.10-P-0054AMercedes-Benz

NTS 559Rolls-Royce

2175/00Caterpillar, Technical Bulletin

TechInfo 28Frenzelit, augustus 2025, vier voorwaarden voor de vorming

ProRox WMRockwool, 1 januari 2025, meer dan 18 gewichtsprocent basische oxiden

Het netwerk

De Chromaatexperts

Een netwerk met dragers in Duitsland, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk. Het houdt zich bezig met de vorming van Chroom(VI)-verbindingen aan thermisch belaste chroomgelegeerde onderdelen in industrie, energieopwekking, scheepvaart en voertuigtechniek.

Het netwerk

Dragers en partners

Markus SommerInitiatiefnemer, chromaatexpert
Stephan EffinowiczChromatexperten Effinowicz GmbH
Lloyd HopesThe Chromate Experts UK Ltd.
Kavarmat®Chromaatsanering en demontage
MRPAfvoer van chromaat, Effinowicz Groep
Chromatexperten CHSafetyMax AG, Zwitserland