Markus Sommer
Dyrektywą (UE) 2026/2450 z dnia 21 października 2026 r. Unia Europejska zmienia dyrektywę 2004/37/WE w sprawie czynników rakotwórczych, mutagenów i substancji reprotoksycznych. Dla prac przy systemach izolacyjnych obciążonych chromianami znaczenie mają dwa uzupełnienia. Zgodnie z nowym akapitem w art. 5 ust. 5 środki ochrony indywidualnej, w szczególności ochronę układu oddechowego, „stosuje się w ostateczności”, gdy pomimo środków technicznych i organizacyjnych narażenia nie można uniknąć ani odpowiednio zmniejszyć w inny sposób. Nowy art. 10 ust. 3 daje osobom, które je noszą, prawo do regularnych przerw w miejscu, w którym nie zachodzi ryzyko skażenia. Dyrektywa wchodzi w życie 19 listopada 2026 r. i musi zostać transponowana do 20 listopada 2028 r.
Nowa analiza przepisów „Środki ochrony indywidualnej jako ostateczność” umieszcza tę zmianę w istniejącej hierarchii środków ochronnych. Obejmuje dyrektywę 89/656/EWG, niemieckie rozporządzenie o substancjach niebezpiecznych i TRGS 561, holenderski Arbeidsomstandighedenbesluit, austriacką ustawę ArbeitnehmerInnenschutzgesetz, polskie rozporządzenia oraz brytyjskie COSHH Regulations i przytacza brzmienie przepisów ze wskazaniem źródła.
We wszystkich rozpatrywanych porządkach prawnych substytucja stoi na pierwszym miejscu. W systemach izolacyjnych obciążonych chromianami źródło narażenia leży w połączeniu gorącego elementu ze stali stopowej z chromem i materiału izolacyjnego zawierającego tlenki zasadowe. Tam podczas eksploatacji powstają związki chromu(VI), które przy demontażu są uwalniane jako pyły i włókna zawierające chromiany. Wysokotemperaturowe materiały izolacyjne niezawierające tlenków metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych są dostępne. Kto ponownie montuje obciążoną izolację albo zastępuje ją materiałem izolacyjnym o tym samym składzie, tworzy narażenie przy następnym demontażu.
Jak te związki chromu(VI) powstają podczas eksploatacji, opisuje analiza „Pominięty składnik” na cr6.info.
Analiza przepisów jest dostępna do pobrania w języku polskim, niemieckim, angielskim i niderlandzkim w kompendium.
Szerzej o prawie do przerw i ocenie możliwości substytucji pisze magazyn internetowy harmfuldust.com (w języku angielskim).