Markus Sommer
Verbrandingsassen uit afvalverbrandingsinstallaties bevatten chroom(VI)-verbindingen. Zij ontstaan waar chroomhoudend staal, basische oxiden, zuurstof en temperatuur samenkomen, en liggen na het afkoelen als chromaathoudend stof op de oppervlakken, dat bij onderhoud, revisie en reiniging vrijkomt en wordt versleept. Twee opdrachten in augustus en september 2026 in Polen laten zien hoe dit zich bij de revisie van verbrandingsovens voordoet en welk beschermings- en reinigingsregime daaruit volgt.
In Warschau werden voor de revisie van twee verbrandingsovens de binnenruimten en de ovendeuren met chroom(VI)-sneltests gecontroleerd. De monsters van deur en vliegas kleurden paars. Chromaathoudend stof lag op alle oppervlakken, op deurkozijnen, kijkvensters en bovenkanten van de deuren en op de steiger in de oven.
In Krakau werden beide verbrandingsovens van een afvalverbrandingsinstallatie op twee data gedecontamineerd. Veeg- en vloermonsters op de traanplaten van de steiger en aan de ovenrand bevestigden chromaathoudende as. Het doel was tweeledig: versleping van de as naar aangrenzende, onbeschermde werkgebieden voorkomen en de chroom(VI)-verbindingen in de as door reductie omzetten in chroom(III)-verbindingen. Het gevaarpotentieel wordt daardoor aanzienlijk verlaagd, volledig weggenomen wordt het niet.
Beide opdrachten verliepen volgens dezelfde procedure. Wanden, steigerdelen en vloer werden met de aerosolspuitmethode volledig bevochtigd met een waterige reductieoplossing (KavarClean®), van boven naar beneden en van achter naar voren, zodat de oplossing haar inwerktijd krijgt en het stof wordt gebonden. Daarna werd het gebonden stof stofarm bijeengeveegd, in afsluitbare zakken opgenomen en voor en na het naar buiten dragen opnieuw bevochtigd. Stofnesten op de bovenkanten van de deuren en bij de kijkvensters werden onder gelijktijdige bevochtiging verwijderd. In Krakau was de standtijd van de stoffilters na het bevochtigen uitgeput, zodat het werk moest worden onderbroken.
Het personeel van Kavarmat® werkte in beschermende pakken van type 5/6 met afgeplakte overgangen, twee paar nitrilhandschoenen, veiligheidshelm en volgelaatsmasker met P3-filter. Calcium- en natriumchromaat zijn wateroplosbaar en worden via de huid opgenomen; zij lossen op in zweet en worden via de gezichtshuid opgenomen, waardoor halfmaskers niet volstaan. Het sluizen gebeurde in twee stappen: de pakken werden voor het verlaten van de oven met de reductieoplossing afgesproeid en buiten opnieuw op een absorptiemat. Helmen en volgelaatsmaskers werden voor hergebruik chromaatgereduceerd.
Het werkgebied was in beide gevallen in zones verdeeld en afgezet. Persoonsgebonden luchtmetingen in de oven alleen volstaan niet voor de risico-inventarisatie en -evaluatie. Vanwege het opwervelings- en verslepingspotentieel van de as moet de hele omgeving worden beoordeeld, inclusief de wegen waarlangs gereedschap, kleding en gedemonteerde onderdelen het werkgebied verlaten. Wat de analyse „Het over het hoofd geziene ingrediënt” beschrijft voor isolatiematerialen op chroomgelegeerde hete onderdelen, geldt op dezelfde wijze voor verbrandingsassen: in het verbrandingsmateriaal is geen chromaat aanwezig, het ontstaat tijdens bedrijf en komt bij onderhoud vrij.